زمان تقریبی مطالعه: 4 دقیقه
 

مباحث الاصول (بهجت، محمد تقی)





این کتاب (مباحث الاصول)، اثر آیة الله، شیخ محمد تقی بهجت ، به زبان عربی است که جلد اول از دوره اصول فقه معظم له می‌باشد و بارها توسط ایشان مورد مداقه و تجدید نظر قرار گرفته و نظریاتی نو در بسیاری از مباحث اصولی را در بر دارد. مؤلف، در بیشتر مبانی اصولی، متاثر از استادش، مرحوم شیخ محمد حسین اصفهانی است.


۱ - ساختار کتاب



کتاب، دارای یک مقدمه، هفده فصل و بخشی با عنوان «الملحقات» است.

۲ - گزارش محتوای کتاب



مقدمه کتاب، مشتمل بر بیان موضوع علم ، مبادی علم اصول و غرض و تعریف آن می‌باشد. در مورد موضوع علم، مؤلف، همان تعریف مشهور را که عبارت است از: «چیزی که در آن علم، از عوارض ذاتیه آن بحث می‌شود»، ذکر می‌کند و به توضیح و بررسی آن می‌پردازد.
وی، در ادامه، چنین مرقوم می‌دارد: مبادی علم اصول یا تصوریه است و یا تصدیقیه و هر کدام از اینها یا لغویه هستند و یا احکامیه. مبادی لغویه، عبارت است از مسائل لغوی و ادبی که درک موضوعات و محمولات و یا نسبت‌های پاره‌ای از مسائل علم اصول بر آن توقف دارد و مبادی احکامیه، عبارت است از مسائلی که در آن، احوال احکام از آن جهت که احکام هستند، مورد بررسی قرار می‌گیرد.
در مبادی تصوریه لغویه، وضع، معنای حرفی، تحقیق انشاء و اخبار و علائم حقیقت و مجاز مورد بررسی قرار می‌گیرد، ولی در مبادی تصدیقیه لغویه، حقیقت شرعیه، صحیح و اعم، اشتراک و استعمال لفظ در بیشتر از یک معنی و مشتق تحقیق می‌شود.
[۱] مباحث الأصول‌، بهجت، محمد تقى‌، شفق‌، قم‌، چاپ اول‌، ۱۳۸۸ ش‌، ج۱، ص۳۱.

پس از مقدمه و مبادی تصوریه لغویه و تصدیقیه لغویه، نوبت به بحث اوامر با فصول هشت گانه آن می‌رسد که فصل اول، در باره ماده و صیغه امر و مباحث مربوط به آن دو است.
[۲] مباحث الأصول‌، بهجت، محمد تقى‌، شفق‌، قم‌، چاپ اول‌، ۱۳۸۸ ش‌، ج۱، ص۲۴۷.

فصل دوم، در باره تقسیمات واجب به نفسی و غیری و تعیینی و تخییری و هم چنین به عینی و کفایی و موسع و مضیق و مطلق مشروط است.
[۳] مباحث الأصول‌، بهجت، محمد تقى‌، شفق‌، قم‌، چاپ اول‌، ۱۳۸۸ ش‌، ج۱، ص۲۶۲.

فصل سوم، در باره تعلق امر به طبیعت یا فرد بحث می‌شود.
[۴] مباحث الأصول‌، بهجت، محمد تقى‌، شفق‌، قم‌، چاپ اول‌، ۱۳۸۸ ش‌، ج۱، ص۲۷۷.

فصل چهارم، در باره نسخ وجوب است.
[۵] مباحث الأصول‌، بهجت، محمد تقى‌، شفق‌، قم‌، چاپ اول‌، ۱۳۸۸ ش‌، ج۱، ص۲۷۹.

فصل پنجم، در مورد اقسام وجوب است.
[۶] مباحث الأصول‌، بهجت، محمد تقى‌، شفق‌، قم‌، چاپ اول‌، ۱۳۸۸ ش‌، ج۱، ص۲۸۲.

در فصل ششم و هفتم، در باره دلالت صیغه‌های طلبی بر مره و تکرار یا فور و تراخی تحقیق می‌شود و بالاخره،
[۷] مباحث الأصول‌، بهجت، محمد تقى‌، شفق‌، قم‌، چاپ اول‌، ۱۳۸۸ ش‌، ج۱، ص۲۸۵.

فصل نهم، در باره اجزاء است.
[۸] مباحث الأصول‌، بهجت، محمد تقى‌، شفق‌، قم‌، چاپ اول‌، ۱۳۸۸ ش‌، ج۱، ص۲۹۳.

در خاتمه کتاب، در ذیل عنوان «الملحقات»، مسئله اجزاء و تعارض احوال مفصلا بررسی می‌شود.
[۹] مباحث الأصول‌، بهجت، محمد تقى‌، شفق‌، قم‌، چاپ اول‌، ۱۳۸۸ ش‌، ج۱، ص۴۰۷.


۳ - پانویس


 
۱. ↑ مباحث الأصول‌، بهجت، محمد تقى‌، شفق‌، قم‌، چاپ اول‌، ۱۳۸۸ ش‌، ج۱، ص۳۱.
۲. ↑ مباحث الأصول‌، بهجت، محمد تقى‌، شفق‌، قم‌، چاپ اول‌، ۱۳۸۸ ش‌، ج۱، ص۲۴۷.
۳. ↑ مباحث الأصول‌، بهجت، محمد تقى‌، شفق‌، قم‌، چاپ اول‌، ۱۳۸۸ ش‌، ج۱، ص۲۶۲.
۴. ↑ مباحث الأصول‌، بهجت، محمد تقى‌، شفق‌، قم‌، چاپ اول‌، ۱۳۸۸ ش‌، ج۱، ص۲۷۷.
۵. ↑ مباحث الأصول‌، بهجت، محمد تقى‌، شفق‌، قم‌، چاپ اول‌، ۱۳۸۸ ش‌، ج۱، ص۲۷۹.
۶. ↑ مباحث الأصول‌، بهجت، محمد تقى‌، شفق‌، قم‌، چاپ اول‌، ۱۳۸۸ ش‌، ج۱، ص۲۸۲.
۷. ↑ مباحث الأصول‌، بهجت، محمد تقى‌، شفق‌، قم‌، چاپ اول‌، ۱۳۸۸ ش‌، ج۱، ص۲۸۵.
۸. ↑ مباحث الأصول‌، بهجت، محمد تقى‌، شفق‌، قم‌، چاپ اول‌، ۱۳۸۸ ش‌، ج۱، ص۲۹۳.
۹. ↑ مباحث الأصول‌، بهجت، محمد تقى‌، شفق‌، قم‌، چاپ اول‌، ۱۳۸۸ ش‌، ج۱، ص۴۰۷.


۴ - منبع



نرم افزار جامع اصول فقه، مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی.


رده‌های این صفحه : کتاب شناسی | کتب اصولی شیعه




آخرین نظرات
کلیه حقوق این تارنما متعلق به فرا دانشنامه ویکی بین است.